Gołąb Brodawczak Polski Historia

Gołąb Brodawczak Polski

Brodawczaki to specyficzna, wyodrębniona grupa gołębi, charakteryzująca się mięsistymi, pierścieniowatymi naroślami wokół oczu oraz mocno rozwiniętymi brodawkami nosowymi. Najbardziej znanymi przedstawicielami tej grupy gołębi są: karier, indian i dragon. Nieco mniej znane to: bagdeta norymberska, francuska, sztajnhajmska , frankońska oraz trzy lokalne rasy czeskie: bagdeta ostrawska, czeska i morawska. W tej grupie znajdują się również polskie rasy: brodawczak polski, brodawczak świętokrzyski i listonosz polski zwany też bagdetą polską.

Całą tę grupę umownie możemy podzielić na: brodawczaki krótko dziobowe i długo dziobowe. Do brodawczaków krótko dziobowych zaliczamy: brodawczaka polskiego, brodawczaka świętokrzyskiego i indiana. Pozostałe gołębie z tej grupy to typowe bagdety długo dziobowe. Opisując tą grupę należy wspomnieć o dwóch mało znanych brodawczakach hiszpańskich:” Granadino” i „ Spanische Flamenco”. W swoim opisie celowo pomijam gołębie tureckie zaliczane od dawna do klasycznych brodawczaków. Dzisiaj gołębie tureckie są rzadko spotykane i praktycznie nie są hodowane w czystości rasy. Wywarły one jednak duży wpływ na powstanie wielu znanych nam ras europejskich. Jednym z przedstawicieli gołębi tureckich jest występujący nielicznie w Polsce krótko dzioby „ turczyn” opisany w F & F nr 4/2001. Ostatnią dość liczną grupą zaliczaną do rodziny brodawczaków są gołębie pocztowe- zarówno te współczesne sportowe, jak też różne rasy wystawowych gołębi pocztowych. Te ostatnie wg najnowszego podziału zaliczone są do grupy gołębi uformowanych. Opisując jakąś rasę zawsze staramy się odtworzyć historię jej powstania. Interesują nas nie tylko nazwiska zasłużonych hodowców, ale również odmiany wyjściowe użyto do tworzenia danej rasy gołębi. Ze względu na upływ czasu bardzo trudno jest poznać prawdę. Niewiedza nasza wynika najczęściej z faktu, że przy tworzeniu konkretnej rasy nie prowadzono żadnej dokumentacji hodowlanej. Trudno bowiem posądzać hodowców aby efekty swojej wieloletniej, żmudnej pracy chcieli ukryć przed światem. Dlatego też, najczęściej nie znamy nazwisk twórców, a ras użytych do hodowli możemy się tylko domyślać. Swoje eksperymenty hodowcy przeprowadzali kierując się intuicją i doświadczeniem nabytym przez długie lata hodowli oraz wiedzą przekazywaną przez tradycję ustną. Problem częściowej niewiedzy dotyczy również historii powstania brodawczaka polskiego. Na podstawie dostępnych materiałów źródłowych z cało pewnością wiemy, że rasa ta została wyhodowana przez hodowców lwowskich. Wiemy też, że pierwszy wzorzec tej rasy zatwierdzony został 24 listopada 1936r., na wniosek Lwowskiego Towarzystwa Hodowców Gołębi Rasowych i Pocztowych. W uznaniu zasług hodowców lwowskich mających największy udział w tworzeniu rasy nadano mu nazwę” lwowski brodawczak”. Nazwę tę, w 1964r. przy okazji nowelizacji wzorca zmieniono na „ brodawczak polski”. Żadna jednak rasa nie powstaje z dnia na dzień. Efekt finalny w postaci nowej rasy poprzedzony jest zazwyczaj kilkunasto letnią trudną pracą wielu współpracujących ze sobą hodowców. Dlatego też z dużym prawdopodobieństwem można założyć , że początki powstania tej rasy liczą nie mniej niż 80 lat. J. Stoch w swoim opracowaniu podaje, że protoplastą brodawczaka polskiego był prawdopodobnie belgijski gołąb pocztowy zwany dawniej leodyjskim. Świadczyć o tym miałaby pierwotna nazwa tej rasy” belgijski”. Nazwa choć niewłaściwa używana jest przez hodowców w języku potocznym również i dzisiaj. Ta niefortunna nazwa jest właściwie jedynym dowodem na to , że materiałem wyjściowym do stworzenia rasy były gołębie belgijskie. Natomiast z całą pewnością do tworzenia rasy użyto następujących na tych terenach turczynów i maściuchów polskich, które są rasami dużo starszymi od brodawczaka. Jeżeli prawdą jest, że protoplastą brodawczaka polskiego był gołąb leodyjskim, to z całą pewnością stwierdzić można, że obecna forma tej rasy nie ma nic wspólnego z domniemanym przodkiem. Wątpliwości te potwierdza fakt, że na terenie obecnego woj. Podkarpackiego od niepamiętnych czasów licznie hodowane są głębie w typie brodawczaka, jednak o nieco większej i mocniejszej sylwetce, trochę dłuższym dziobie i mocno rozbudowanych naroślach wokół oczu i dzioba. Gołębie te gwarowo nazywane są” dublerami”. Populacja tych gołębi jest dość liczna i wyrównana pokrojowo. Najczęściej hodowane są na wsiach i terenach podmiejskich. Charakteryzują się dużą żywotnością i samodzielnością. Występują w takich samych barwach jak brodawczaki. Ze względu na duże podobieństwo nie można wykluczyć, że odmiana jest praprzodkiem” brodawczaka” polskiego. Tezę tę potwierdzają starzy hodowcy, którzy posiłkowali się tymi gołębiami w celu odświeżenia krwi brodawczaków. Do krzyżówek ze średniakami używali oni znanych ras krótko dziobowych takich jak: mewka polska ( odm. Biała tzw. szapotel ) , mewka jednobarwna ( zw. dawniej egipską ) , maściuch polski , a czasami też staluch . Osobiście oglądałem efekty takich krzyżówek , które w 3 lub 4 pokoleniu odpowiadały wymogom wzorca . Opisując brodawczaka polskiego wspomnieć należy , że jest to rasa wybitnie krótko dzioba , trudna w hodowli , wymagająca sporego doświadczenia i starannej opieki ze strony hodowcy . Brodawczaki występują najliczniej w kolorze niebieskim ( lub płowym ) z pasami oraz rzadko w tzw. karpiatym ( tj. grochowym ) . Ponadto istnieją odmiany jednobarwne: czarna , czerwona , żółta oraz nie licznie biała .Bez wątpienia najbardziej typowe i najszlachetniejsze są gołębie w barwie niebieskiej , z dwoma czarnymi pasami na skrzydłach. Najlepsze hodowle tej rasy znajdują się na terenie Rzeszowszczyzny . Dobry materiał hodowlany posiadali też „kresowiacy” osiedleni po wojnie na terenie południowo-zachodniej Polski ( Gliwice – Opole – Wrocław ). W ostatnich latach rasa ta zdobywa zwolenników również w innych regionach Polski . Do wyróżniających się hodowców brodawczaka polskiego nalezą: A. Lęgieć , A. Zdeb z Rzeszowa , R. Lach z Margonina , J. Gref z Suwałk , Z. Gilarski , C. Muchowski , z Darłowa , A. Sobiech z Gdyni , W. Styczyński z Tczewa , J. Urbański , M. Leśkiewicz z Ostrowca Świętokrzyskiego . Wypada mieć nadzieję , że wzrastająca popularność brodawczaka uchroni go od zagrożeń , jakie nie ominęły innych polskich ras krótko dziobowych .

                              Syntetyczny Opis Rasy

Wrażenia ogólne

Mocnej budowy , zwarty , a mimo to dość smukły i zgrabny . O lekko uniesionej piersi , długość harmonizuje z szerokością i wysokością gołębia . Jest gołębiem nieco mniej niż średniej wielkości , o dobrze rozwiniętych brodawkach nosowych i brwiach .

Cechy rasowości

Głowa. Mała , o szerokim i ukośnym czole , o zwężonej kości potylicznej . Z profilu czoło jest ukośne , góra czaszki lekko spłaszczona , tył głowy łączy się stromo z linią szyi .

Oczy. Duże , o małej źrenicy i tęczówce koloru perłowego lub krwisto – pomarańczowe , u białych – ciemne .

Brew. Mięsista lecz nie porowata i gąbczasta , brodawkowato rozwinięta , trzy rzędowa , koliście i równomiernie obwodząca oko , koloru cielistego , lekko przypudrowana .

Dziób. Krótki , mocny , tępy , szeroki u podstawy , obie szczęki równej grubości i dobrze zwarte . Górna szczęka opadającej linii czoła . Brodawki nosowe szerokie i silnie rozwinięte , jednak nie porowate i nie gąbczaste , w środku rozdzielone . Na dolnej szczęce u gołębi starszych powinny dodatkowo występować trzy brodawki ( środkowa większa i dwie boczne , mniejsze umieszczone blisko kątów nasady dzioba ) . Brodawki są koloru szaro – cielistego i biało przypudrowane .

Szyja. Umiarkowanie krótka , gruba , podgardle łagodnie zaokrąglone .

Pierś. Umiarkowanie szeroka , zaokrąglona ,. uniesiona i wysunięta do przodu .

Plecy. Krótkie , w ramionach nie co wklęsłe .

Skrzydła. Dobrze przylegające , o zaokrąglonych ramionach , lotki długie dość zwarte , spoczywające na bocznych sterówkach ogona , sięgają niemal końca ogona .

Ogon. Krótki , dobrze zwarty i nie znacznie dłuższy od skrzydeł .

Nogi. Umiarkowanie niskie , mocnej budowy , skok i palce nie opierzone .

Upierzenie. Obfite , dobrze przylegające .

Rodzaje kolorów

Niebieski z pasami , czarny , czerwony , żółty , niebieski groch , jednolicie biały .

Kolor i rysunek

Kolor niebieski możliwie jasny , z dwoma pasami na skrzydłach i wstęgą w poprzek ogona . U niebieskich grochów ( jaśniejszych i ciemniejszych ) znakowanie ciemniejszymi piórami powinno być symetryczne i równo mierne rozłożone . U czarnych , czerwonych i żółtych kolor powinien być intensywny o jednolitej tonacji . Pióra na piersi i szyi powinny mieć metaliczny połysk .

Duże błędy

Wąskie i wybite czoło , łukowa linia profilu głowy , głowa o równej szerokości czaszki z przodu i z tyłu . Dziób za długi , mało szeroki , u podstawy , szpiczasty , osadzony pod złym kątem w głowie . Płaskie i wąskie brodawki nosowe , zupełny brak brodawek na dolnej szczęce u sztuk starszych . Brew mniej niż trzyrzędowa , spłaszczona , nad miernie rozrośnięta – tzw. „kalafior” , koloru różowego lub żółtego , nie równomiernie szeroka , łzawiące oczy . Szyja wydłużona , za cienka . Wąska pierś , długie lub spłaszczone plecy . Skrzydła opuszczone pod ogonem . Wysokie nogi , opierzone skoki i palce . Białe pióra na barwnym tle podstawowym . Długa i wąska figura budowy .

Autor: Zbigniew Gilarski.

Artykuł został udostępniony przez redakcje miesięcznika Fauna & Flora